1. رزوه BSP و تفاوت آن با رزوه NPT در پایپینگ

در دنیای گسترده اتصالات، اتصالات رزوه‌ای نقش مهمی ایفا می‌کنند. این اتصالات برای مونتاژ و بازکردن سریع ایده‌آل هستند و به شما امکان می‌دهند هرگونه عیب، تعمیرات و خرابی احتمالی را برطرف کنید. به‌طور خاص در اتصالات لوله‌کشی، دو نوع رزوه بیشتر استفاده می‌شوند: رزوه BSP و رزوه NPT.

رزوه BSP با زاویه دنده ۵۵ درجه و پروفیل گرد ساخته می‌شود و استاندارد غالب در اروپا، آسیا و استرالیا است. رزوه NPT  با زاویه دنده ۶۰ درجه و پروفیل تیز طراحی شده و در آمریکای شمالی و خاورمیانه رایج‌تر است. این دو استاندارد به هیچ وجه قابل تعویض نیستند؛ حتی اتصال ظاهراً جا رفتن نری NPT در مادگی BSPT باعث نشت مارپیچی و خرابی دنده‌ها می‌شود، زیرا زاویه ۵ درجه اختلاف، فضای خالی بین دنده‌ها ایجاد می‌کند.

1.1. رزوه BSP

BSP مخفف British Standard Pipe یک نوع رزوه استاندارد است که به‌طور گسترده در سراسر جهان برای اتصالات لوله‌کشی استفاده می‌شود. این استاندارد هم تعداد رزوه در هر اینچ (گام) و هم زاویه‌ای که هر رزوه بر اساس آن ساخته می‌شود را تعریف می‌کند. رزوه‌های BSP دارای فرورفتگی‌ها و برجستگی‌های گرد با زاویه ۵۵ درجه هستند که اکنون در سطح بین‌المللی برای اتصالات لوله‌ها و فیتینگ‌ها بسیار رایج‌اند.

BSP استانداردی است که جوزف ویتورث پایه‌گذاری کرد و امروز بر اساس ISO 228 و BS 21 تعریف می‌شود. دو نوع رزوه BSP وجود دارد: مخروطی (BSPT) و موازی (BSPP). تفاوت این دو در نحوه آب‌بندی و شکل هندسی دنده است. هر دو از زاویه ۵۵ درجه و پروفیل گرد (Whitworth)‌  استفاده می‌کنند، اما مسیر رسیدن به اتصال بدون نشتی کاملاً متفاوت است. اکثریت قریب به اتفاق رزوه‌های BSP برای اتصالات آب، از نوع موازی هستند.

• BSPP (British Standard Pipe Parallel)

در BSPP قطر رزوه در طول دنده ثابت است و نری و مادگی به‌صورت استوانه‌ای روی هم قرار می‌گیرند. این هندسه به‌تنهایی آب‌بندی ایجاد نمی‌کند؛ بنابراین حتماً به اورینگ، واشر مسی یا نوار تفلون نیاز دارید. BSPP را با حرف G هم می‌شناسند (مثل G 1/2). کاربرد اصلی آن در سیستم‌های هیدرولیک فشار متوسط، تأسیسات آب و صنایع غذایی است که نیاز به اتصال قابل باز و بستن مکرر دارند.

• BSPT (British Standard Pipe Tapered)

BSPT همان BSP با دنده مخروطی است. با بستن اتصال، دنده‌های مخروطی نری و مادگی روی هم فشرده می‌شوند و آب‌بندی مکانیکی ایجاد می‌کنند. با این حال، استفاده از نوار تفلون یا خمیر آب‌بندی همچنان توصیه می‌شود تا نشتی تحت فشار تضمین نشود. شیب مخروط در BSPT برابر ۱:۱۶ (یک در شانزده) یا معادل ۳/۴ اینچ در هر فوت است. این نوع رزوه در لوله‌کشی اروپایی و اتصالات ابزاردقیق جهانی کاربرد گسترده دارد. BSPT شبیه NPT است، اما یک تفاوت مهم دارد. زاویه رزوه ۵۵ درجه است، نه ۶۰ درجه که برای NPT معمول است. بنابراین، ممکن است یک اتصال NPT در یک اتصال BSPT جا شود یا برعکس، اما آب‌بندی نخواهند شد.

2.1. جدول سایز رزوه BSP

3.1. رزوه NPT

NPT مخفف National Pipe Thread است و استاندارد آمریکایی منطبق با norm ANSI B1.20.1 را نشان می‌دهد. زاویه دنده در این استاندارد ۶۰ درجه است و پروفیل آن به‌صورت «V» تیز با سر و ته تخت طراحی شده — نه گرد مثل BSP. شیب مخروط NPT هم دقیقاً ۱:۱۶ است، یعنی از نظر شیب با BSPT یکسان است، اما زاویه دنده ۵ درجه فرق دارد و همین تفاوت کوچک، اتصال را غیرممکن می‌کند.

آب‌بندی NPT از طریق فشردگی و تغییرشکل دنده‌های مخروطی هنگام بستن انجام می‌شود. با این حال، در عمل تکیه بر آب‌بندی فلز به فلز کافی نیست و استفاده از نوار تفلون یا خمیر آب‌بندی برای اطمینان از عدم نشتی در فشارهای بالا ضروری است. NPT در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، تجهیزات پنوماتیک و پروژه‌های آمریکای شمالی استاندارد اصلی محسوب می‌شود.

4.1. جدول سایز رزوه NPT

5.1. تفاوت‌های رزوه‌های BSP و NPT – جدول